استعمار، یکی از مهمترین و تلخترین پدیدههای تاریخ معاصر است. کشورهایی که به ظاهر با ادعای «تمدنسازی» وارد سرزمینهای دیگر شدند، در عمل منابع طبیعی، فرهنگ، استقلال و کرامت ملتها را غارت کردند. شناخت استعمار به ما کمک میکند چرایی مشکلات امروزی بسیاری از ملتها را بهتر بفهمیم.
تعریف: استعمار به معنای تسلط سیاسی، اقتصادی و فرهنگی یک کشور قدرتمند بر یک کشور یا منطقه ضعیفتر است، بهگونهای که منافع استعمارگر تأمین و منافع ملت تحت استعمار نادیده گرفته شود.
گونهها:
استعمار مستقیم (تسلط نظامی و حکومتی کامل)
استعمار غیرمستقیم (تسلط از طریق نفوذ در دولت محلی)
استعمار نو (مدرن؛ با ابزار رسانه، اقتصاد، فناوری)
عصر اکتشاف (قرن ۱۵ تا ۱۷): آغاز با سفرهای کریستف کلمب، واسکو داگاما و دیگران. کشورهای اروپایی به آفریقا، آسیا و آمریکا دست یافتند.
دوران استعمار کلاسیک (قرن ۱۸ و ۱۹): بریتانیا، فرانسه، اسپانیا، پرتغال، بلژیک و هلند بزرگترین قدرتهای استعمارگر بودند.
دوران استعمار نو (پس از جنگ جهانی دوم): استفاده از ابزارهای نوین مانند بانک جهانی، رسانهها، قراردادهای نفتی و نظامی برای نفوذ و وابستگی کشورهای جهان سوم.
استثمار منابع طبیعی: از معادن آفریقا تا نفت خاورمیانه
بازار مصرف کالاهای اروپایی
گسترش فرهنگ و زبان استعمارگر (جهت سلطه فرهنگی)
ایجاد وابستگی اقتصادی و نظامی در درازمدت
تخریب ساختار اقتصادی و فرهنگی ملتها
از بین رفتن هویت بومی و گسترش زبان بیگانه
شکلگیری جنبشهای آزادیبخش و انقلابی
خطوط مرزی مصنوعی و اختلافات قومی–نژادی
هند (توسط بریتانیا)
الجزایر (فرانسه)
کشورهای آمریکای لاتین (اسپانیا و پرتغال)
کشورهای آفریقایی (تقریباً همه، از جمله کنگو توسط بلژیک)
ایران (استعمار غیررسمی توسط روسیه، بریتانیا و بعدها آمریکا)
امروز استعمار چهره نظامی ندارد؛ بلکه در قالبهای زیر ادامه دارد:
اقتصاد جهانی ناعادلانه
رسانه و کنترل افکار عمومی
فرهنگ مصرفگرایی و مدگرایی افراطی
نفوذ شرکتهای چندملیتی در کشورهای ضعیف
جنبش گاندی در هند
انقلاب الجزایر
انقلاب اسلامی ایران
مبارزات آفریقاییها علیه اشغالگران اروپایی
نهضت بیداری اسلامی در سالهای اخیر
استعمار فقط یک پدیده تاریخی نیست؛ بلکه تفکر و روشی از سلطه است که همچنان ادامه دارد. درک استعمار و شناخت ابزارهای آن، اولین گام برای بازیابی استقلال واقعی ملتهاست.
🎁 رایگان
