رژیم پهلوی که از سال ۱۳۰۴ تا ۱۳۵۷ بر ایران حکومت کرد، با چالشها و بحرانهای متعددی مواجه بود. این بحرانها در ابعاد سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی باعث تضعیف حکومت و در نهایت سقوط آن در سال ۱۳۵۷ شد. در ادامه به مهمترین بحرانها و آسیبهای این رژیم میپردازیم.
یکی از مهمترین مشکلات رژیم پهلوی، وابستگی شدید به قدرتهای خارجی، بهویژه آمریکا و انگلیس بود. این وابستگی باعث شد که حکومت از حمایت واقعی مردم بیبهره باشد و تصمیمات کلان کشور بر اساس منافع خارجیان اتخاذ شود. کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، که با دخالت آمریکا و انگلیس رخ داد، نمونهای از این وابستگی است.
رژیم پهلوی به شدت مخالف آزادی بیان، آزادی احزاب و فعالیتهای سیاسی مستقل بود. تأسیس سازمان ساواک (سازمان اطلاعات و امنیت کشور) و سرکوب شدید مخالفان، موجی از نارضایتی عمومی را به دنبال داشت. بسیاری از فعالان سیاسی، روشنفکران و مذهبیون تحت تعقیب، زندانی و شکنجه میشدند.
رشد اقتصادی که در دهه ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ با درآمدهای نفتی حاصل شد، بهطور عادلانه بین مردم توزیع نشد. شکاف طبقاتی بهشدت افزایش یافت و فساد گسترده در دربار و دستگاههای دولتی، باعث نارضایتی عمومی شد. بسیاری از منابع ملی توسط خاندان پهلوی و نزدیکان آنها به یغما رفت.
رژیم پهلوی سیاستهای گستردهای برای غربگرایی و تغییر هویت فرهنگی ایران اجرا کرد. اقداماتی مانند کشف حجاب، تضعیف نهادهای دینی، تلاش برای تضعیف مرجعیت شیعه و سیاستهای فرهنگی غربمحور باعث شد که بخش بزرگی از جامعه، بهویژه روحانیون و مذهبیون، علیه حکومت موضع بگیرند.
با گسترش اعتراضات مردمی در سالهای ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷، حکومت پهلوی بهجای اصلاحات اساسی، سیاست سرکوب شدید را در پیش گرفت. کشتار مردم در وقایعی مانند ۱۷ شهریور ۱۳۵۷ (جمعه سیاه) و بیتوجهی به خواستههای عمومی، موجب شدت گرفتن انقلاب اسلامی شد و در نهایت به سقوط رژیم انجامید.
بحرانهای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی رژیم پهلوی، در کنار وابستگی به قدرتهای خارجی و فساد گسترده، باعث نارضایتی مردم و در نهایت وقوع انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ شد. عدم درک شرایط اجتماعی و سرکوب اعتراضات، پایان حکومت پهلوی را رقم زد.
15,000 تومان
